Skribentarkiv: Reidun Kydland

Kristin Auestad Danielsen: Du er bonde

Eit eg vi aldri får vite namnet på, fortel denne historia om eg-et og eit du, og handlinga går føre seg i Gjesdal kommune. Eg og du har mykje felles, dei er fødde på same dag og døypte i det same vatnet. Og dei er begge odelsjenter til kvar sin gard som stammar frå kvar si ætt langt tilbake i tid, fjellfolket og skogfolket. Begge to tenker på at dei for all del ikkje må bli gravide.

Eg-et har kjensla av å høyre til og ikkje høyre til samtidig. Ho kjenner eit slektskap med garden, sjølv om ho ikkje vil drive mjølkegard, ikkje drive med sau eller dyrke jorda. Ho liker kua Dagros og store tre. Rolla som ung odelsjente er utfordrande, fordi faren hennar meiner at fetteren, som likar å køyre traktor, heller burde ha overtatt. Han meiner ho er udugeleg, og kallar ho for stiklingen. Du-et har ikkje færre enn fire småbrør som ho har fått høyre ho tar odelsretten frå.  Men det er også utfordrande fordi dei som unge jenter ikkje blir rekna med i grunneigarlaget i bygda. Likevel veit eg-et godt at ho slett ikkje er ei byjente. Les meir

Slutten på historia: nye nynorske noveller

Fleire av novellene i Slutten på historia er prega av at hovudpersonane kjenner på ei indre uro, at dei ikkje veit kvar dei er eller høyrer til, eller kva dei skal gjere i situasjonen dei er i. Vi møter også kjenslene av å vere forvirra og ha uklare minne, å vere einsam og kontaktsøkande. Elles er novellene ganske ulike, både i tematikk og i lengde.

Dei ni novellene er skrivne av Frode Grytten, Gaute M. Sortland, Mette Karlsvik, Mads Rage, Siv Østrem Peersen, Kjersti Rorgemoen, Siri Økland og Endre Tveit. I tillegg til desse forfattarane er også debutanten Therese Bakkevoll med. Les meir

Maren Uthaug: Og sånn blei det

Sitatet «Det er vanskeleg å komme heim når ein ikkje høyrer til» seier mykje om tematikken i denne romanen. Risten blir fødd i 1975 i Sápmi av ei samisk mor, Rhitta, og ein norsk far, Knut. Dei bur saman med Áhkku som ikkje liker at Rhitta har gifta seg med ein nordmann, og ho snakkar ikkje til han. Risten snakkar mykje med Áhkku som er full av forteljingar, både om underjordiske og stalloar. Den beste måten å halde dei unna på er å gå med sølv på seg, får ho vite. Áhkku snakkar med Læstadius og lærer også Risten kvenske bøner. Rihtta på si side seier at verken Gud eller stallo finst. Dermed er det duka for mange diskusjonar i heimen, og forholdet mellom Rhitta og Knut blir meir og meir anspent. Risten er flink til å teikne, og det blir hennar flukt frå kvardagen.

Les meir

Randi Fuglehaug: Tonedød

Marta Tverberg er ein verdskjent musikar, og nå har ho komponert eit tingingsverk for Vossa Jazz der ho sjølv speler tenorsaksofon. Den aldrande jazzdivaa er ei omdiskutert dame, og det har tatt lang tid før ho blei spurt om å spele i heimbygda. Då applausen kjem, reiser ho seg, grip mikrofonen og seier: «For ein gjeng med forbanna idiotar de er». Etter eit oppgjer med folk i bygda, fell ho om på scenen.

I salen sit Agnes Tveit som held på å skrive ein biografi om Marta. Hauki Thorsson, mannen til Marta, er også der, det same er den nye festivalsjefen Alexander Kosanovic som var kjæraste med Agnes i ungdomstida, og VG-journalist Åkervold som Agnes hadde eit eventyr med sommaren før. Heldigvis er det også ein lege i salen, Tobias Løken, og han prøver gjenoppliving av Marta. Les meir

Tor Arve Røssland: Vulkanen vaknar. Første bok i serien Overleve.

Jamal og Eira er begge 13 år. Dei har blitt med kvar sin far om bord på forskingsskipet Bluenose. Oppdraget er å finne ut kvar all fisken i nordatlantiske farvatn har tatt vegen. Det kan bli matkrise om dei ikkje finn fisken. Jamal er svært interessert i alt som går føre seg om bord, men det er ikkje Eira. Ho har ikkje lyst til å vere der i det heile, men faren har bestemt.

Hendingane strekker seg over 17 dagar, og dette er ei framtidsforteljing. Her får vanlege folk reise med fly berre ein gong i året, og flyplassen for Bergen er flytta til Voss. Dei store isane har smelta, og havstraumane går ikkje lenger der dei gjekk før. Like alvorleg er det at heile Nord- og Sør-Amerika er blitt eit diktatorisk land som heiter Americas. Her er det berre Canada som ikkje er med. Dei to store rådande nasjonane er Alliansen og Den Kinesiske Staten, og mellom dei er det fare for krig. Les meir

Sivert N. Nesbø: Varme og vatn

Handlinga i nåtid varer nokre sommarveker, og hovudpersonen i romanen heiter Lars. Han er fjorten år gammal. Han bur saman med foreldra og veslesøstera Thea. Dei bur i eit bustadområde i ei bygd, men noko meir om tid og stad får vi ikkje vite. Dette understrekar noko av det allmenne ved romanen.

Nesbø har skrive eit kjenslevart portrett av ein ungdom som arbeider med tankar om livet og det å finne plassen sin, noko som er ganske typisk for det å vere ein tenåring. Lars har eit godt forhold til søstera si og vil støtte og hjelpe ho, men han har samstundes dårleg samvit for at han ikkje alltid har gjort det. Han har kasta stein i hovudet på ho, og skamma seg over at ho sprang med rare rørsler over skoleplassen. Dette tenker han på fleire gonger. Les meir

Atle Hansen: Alexander er forelska i Live

Jonas, Live, Alexander og Kevin er alle elevar på vidaregåande skole. Jonas og Live har vore veldig gode vener sidan dei var små. Alexander er ny på skolen og er forelska i Live. Live liker merksemda ho får frå han, men ho er forelska i Kevin. Jonas, som er eg-forteljaren, forstår slett  ikkje kva Live ser i Kevin.

Faren til Jonas er fotballtrenar, og Jonas har vore ein fotballgut, men treivst ikkje lenger saman med dei andre gutane. For faren hans er fotball det viktigaste i verda. Han fortel at dei har fått ein ny spelar på laget, Kevin. Han er ein god fotballspelar, men han har ord på seg for å vere ei bølle. Jonas går i staden på kunstfag på kulturskolen, og der er han einaste guten. Jonas lagar ei teikning av Alexander, og sender denne på snap til Live. Han får eit bilde av Kevin på fotballtrening tilbake. Les meir

Harald Nortun: Skallen. Grøss og gru-serien

Erik er forteljaren, han pakkar klede, sovepose og fiskestong og er klar for tur. Ben og han har begge sagt heime at dei skal til fjorden og fiske, men dei har tenkt seg til Reinsvatnet der dei tidlegare ikkje har fått lov til å dra. Ein grunn til det er at der er svært rasfarleg. Det finst ei gammal segn om at ein røvar har gøymt seg der og går igjen. Det er bratt og langt å gå dit, men dei finn ein utydeleg sti der det er lenge sidan nokon har gått.  Det er heller ikkje mobildekning ved Reinsvatnet.

Då Ben og Erik kjem fram, kjenner dei lukta av bål, men dei ser ingen røyk og ikkje folk. Dei fiskar og diskuterer slukar, men får ikkje napp. Så kjenner Erik bållukta på nytt, og han får ei kjensle av at nokon ser på dei. Så oppdagar dei at det har vore eit bål utanfor ei fjellhole. Dei finn ein knokkel som er like langt som lårbeinet til Ben, og uroa Erik kjenner, vil ikkje sleppe taket. Les meir

Irene Larsen: Der det gror skierri

Det er inga kvardagshending at det kjem ein roman der handlinga er lagd til Finnmark og Nord-Troms, og det er endå meir sjeldan at ein slik roman er skriven på nynorsk.

Yrja er hovudpersonen i romanen, og det er hennar tankar og synspunkt vi opplever kvardagen gjennom. Yrja er festivalleiar for ein sjøsamisk festival, og ho har flytta heim etter tjue år borte, og bur nå på øya i Finnmark der ho vaks opp. Ho har overtatt gjenreisingshuset etter foreldra og kjenner at ho må bli kjend med bygda på nytt. Dei fleste ho kjende, er borte, foreldregenerasjonen er døde, og jamaldringane hennar har flytta. Les meir

Mona Høvring: Soga om Fråid

Vi blir kjente med dei tre søskena Terje Eddipus, Fråid og den gullfine jenteflisa Eva. Dei bur i Urskogen 13 og klarar seg sjølv. Mora deira har reist frå dei, men ho sender eit årleg, uforståeleg julekort til dei frå Italia, der ho er nonne i eit kloster. Faren, August Augustus Vulgaris, er sjømann på langfart. Derfor må ungane klare seg sjølve. Dei lærer seg at dei ikkje skal spørje, ikkje gråte, ikkje sakne.

Fråids første prosjekt er å få seg ein kjærast, helst ei jente, og han har laga ei liste over korleis han synest ho skal vere. Han kan godt tenke seg at ho heiter Glinda og vil bli professor i matematikk. Sjølv tenker han at det høver å bli filosof.  Fråid drøymer mykje. Då Demona kjem flyttande inn hos dei, får han eit nytt prosjekt, han vil få ho til å smile. Han liker stemora Demona, og han spør henne om korleis han kan få seg kjærast. Begge prosjekta skal vise seg å bli utfordrande. Derfor set han i gang eit tredje prosjekt, å lære seg framandord. Han gløymer å ete og sove. Les meir