Skribentarkiv: Reidun Kydland

Olaug Nilssen: Yt etter evne, få etter behov

Vi blir kjende med ein familie som held på å bryte saman. Dei treng kvarandre, men har samstundes vanskar med å vere saman og å kommunisere. Vi får innblikk i kva det vil seie å ha ein autistisk gut i familien, og med det kjenslene av å vere hjelpelause og utslitne.

Nåtidsplanet i forteljinga varer i fem timar den 1. desember. Benjamin skal køyrast heim etter avlastingsopphald, og verken Rakel eller Lea er til stades for å ta hand om han. Han blir levert til besteforeldra og Linda og hennar familie, og dei tar han med på tur i skogen der han blir borte.

Les meir

Selma Lønning Aarø: Bergtatt

Opplegg til boka:
Nynorsksenteret.no:
Undervisingsopplegg til serien Grøss og gru

Leo og mora har flytta frå Oslo og inn i huset etter bestemora. Det er første dagen hans i den nye klassen, og alt han ser, er dei grøne auga til den langhåra jenta. Ho heiter Lilly og er også ny. I friminuttet blir han kjent med Oskar og Sara. Oskar har vore kjærast med Maria som berre forsvann.

Les meir

Bår Stenvik og Rune Markhus: Ti utrulege oppfinningar

Opplegg til boka:
Tid for ti: Undervisingsopplegg og aktivitetar til eit utdrag frå boka (s. 8–17)

I ti spennande kapittel kan vi lese om oppfinningane lyspæra, atombomba, kjøleskapskrukka, p-pilla, antibiotika, oppvaskmaskinen, autotune, protesar, kevlar og den vitskaplege metoden. Her får vi presentert nokre nye og nokre gamle oppfinningar, og veit du ikkje kva alt dette er, kan du lese om det i boka. I tillegg finn vi tekstboksar der vi får informasjon om andre oppfinningar. I kapittelet om oppvaskmaskinen får vi presentert miksmasteren, ostehøvelen, gaffelen og nåla. Vi får også lese historia om forfattaren som i si tid måtte hjelpe til med oppvasken.

Lyspæra er sjølve symbolet på det å finne opp noko epokegjerande, og det klassiske bildet av ein oppfinnar er ein mann i kvit frakk på eit laboratorium. Stenvik nyanserer dette bildet og skriv at ei oppfinning gjerne er resultat av eit samarbeid mellom fleire, og at oppfinningar tar tid å utvikle. Dei er sjeldan resultat av ein genial idé, men eit langvarig arbeid med prøving og feiling. Oppfinnaren kan sjølvsagt like godt vere ei kvinne; «Og denne evna til å sjå nærare der andre ikkje ser noko interessant, er typisk for ein oppfinnar».

Les meir

Helene Hovden Hareide: Butikksongar

Har du tenkt på at duren av frysediskane i butikken er viktig i livet ditt? Duren kan vere ein av songane frå butikken. Etikettane på varene, den glansa overflata, vil kunne underleggjere noko av det vi tar for gitt. Her er inntrykk frå heile verda.

I diktsamlinga møter vi tre ulike lyriske eg som har fått ordet i kvar sin del. Vi møter mannen som har overtatt huset etter farfaren, og som blei igjen i bygda då alle andre drog. Nå arbeider han på butikken. I andre del møter vi den unge mora som handlar i ein butikk, og som også drar heim til mora si på den vesle garden når ho skal lese til eksamen. I tredje del er eg-et representert av ei eldre kvinne som ikkje har nokon til å ta over garden, som må sende dyra med slaktebilen og som hamnar på sjukehuset.

Les meir

Atle Hansen: Eg har venta på deg

Opplegg til boka:
Nynorsksenteret.no:
Undervisingsopplegg til serien Grøss og gru

Tid for ti: Undervisingsopplegg og aktivitetar til eit utdrag frå boka (s. 9–16)

Simon og mora har nettopp flytta til Vågen etter at foreldra har skilt lag. Dei har flytta inn i Slottet, huset mora har arva etter ein onkel. Huset har eit tårn, og her er rommet til Simon. Søstera Maria vil ikkje bu her, fordi ho har høyrt gråt om natta og meiner det spøker. Dessutan bur det berre gamlingar i bygda.

Simon liker å vere ute i båten og fiske, og han syklar til naustet. Båten har han sett i stand sjølv. På vegen møter han ei lyshåra jente som seier hei til han, og seinare ei gamal, svartkledd kone som sit på ein stein. Ho sit på same staden når han kjem tilbake, og Simon synest ho følger han med auga. Inne i naustet høyrer han ei stemme som seier namnet hans og ber han komme. Ho har venta på han, seier ho. Dette synest Simon er uhyggeleg, og skundar seg derifrå. Han trur han berre har drøymt.

Les meir

Gaute Eiterjord: Klimaopprøret

Gaute Eiterjord, med bakgrunn frå Natur og Ungdom, har skrive ei handbok for ungdommar som vil diskutere klima- og miljøsaker. Han tar utgangspunkt i Greta Thunbergs engasjement og skolestreikane i 2019. Eiterjord er svært kritisk til politikarane og deira manglande handlekraft: FNs klimapanel kom med den første klimarapporten sin i 1990, men politikarane sviktar og skuldar på kvarandre. Og vi har dårleg tid.

Les meir

Emma Manin: Barnet i veven

Handlinga startar i Solstrand i Sogn i 1880-åra og varer til 1927. Fargar-Jakob er gift med Sigrid, og dei får tre barn som veks opp, Helga, Sjur og Astri. Då Astri er seks år, døyr mora hennar i barsel. Astri flyttar då til moster si på andre sida av fjorden. Astri liker å teikne og farge, og ho lærer veving og plantefarging av moster. Då Astri er 17 år, reiser ho og moster til Kristiania der dei treffer bildevevaren Frida Hansen. Astri bestemmer seg for å starte på Den kvinnelige Industriskolen, og seier: «Her på slottet skal ein dag ein av vevane mine henge». Søster Helga vil bli jordmor, og jentene bestemmer seg for at dei slett ikkje vil gifte seg. Astri er ei kunstnarsjel som bit neglar og drar seg i håret når ho ikkje har det bra. Astri er så bestemt på utdanninga og vevinga at ho slår opp med kjærasten Hallvard.

Les meir

Claudia Rankine: Det kvite kortet

Charlotte Cummings er ein svart kunstnar som ønskjer at folk skal erfare kva svarte føler og opplever, og kunne forstå kva det vil seie å leve eit utsett liv. Ho meiner at fotografiet har gjennomslagskraft, og det ho fotograferer og tematiserer i kunsten sin, er vald mot svarte i USA. Ho meiner kunst kan provosere fram samanhengar og forståing. Dermed rekonstruerer ho augneblinkar, med formål at konkrete hendingar ikkje skal bli gløymde. Ho har blitt ein anerkjend og kontroversiell kunstnar og vil ikkje selje kunsten sin til kven som helst.

Les meir

Agnes Ravatn: Dei sju dørene

Dei sju dørene er både ei slektshistorie og ein roman om etterforskinga av ei forsvinning. Hovudpersonen er litteraturprofessor Nina Wisløff, som er trøytt av å undervise uinteresserte og uvitande studentar. Ho seier derfor i ein paneldebatt at litteraturvitarar burde arbeide i politiet, fordi dei er så gode til å fokusere på detaljar og gode til å finne samanhengar. Denne utsegna vekker merksemd, og det fører ho sjølvsagt inn i eigne undersøkingar då ei ung kvinne forsvinn.

Les meir

Aina Basso: Ungen

Opplegg til boka:
Undervisingsopplegg om romanane til Aina Basso:
For vidaregåande skule

Ungen startar in medias res, vi møter ein unge som småsutrar og ein eg-person, Anna, som fortel. Snart kjem Pauline med ei vogge, og dei to damene snakkar om å ta imot ein unge til. Slik blir historia om Anna og Pauline og verksemda deira med å ta seg av pleiebarn etablert. Historia er lagd til 1899 i Kristiania, og forteljinga vekslar mellom nåtid og hendingar i fortida.

Les meir