Kategoriarkiv: ungdomsbøker

Troll i ord

Troll i ord … eit ordtak som tyder at du skal vere varsam med kva du ønskjer deg, i tilfelle du får det. I denne boka får du åtte historier frå norske teikneserieskaparar som tolkar ordtaket fritt: Oliver Levang, Emily Sørensen, Vinter, Ørjan Aarvik, Viktoria Røisli, Lars Helgemo, Luis Guaragna og Ingar Krabbestig. Alle historiene er på nynorsk.

Det er ikkje heilt det du trur, og ikkje heilt det du ventar, men noko får du.

Les meir

Selma Lønning Aarø: Bergtatt

Opplegg til boka:
Nynorsksenteret.no:
Undervisingsopplegg til serien Grøss og gru

Leo og mora har flytta frå Oslo og inn i huset etter bestemora. Det er første dagen hans i den nye klassen, og alt han ser, er dei grøne auga til den langhåra jenta. Ho heiter Lilly og er også ny. I friminuttet blir han kjent med Oskar og Sara. Oskar har vore kjærast med Maria som berre forsvann.

Les meir

Bår Stenvik og Rune Markhus: Ti utrulege oppfinningar

Opplegg til boka:
Tid for ti: Undervisingsopplegg og aktivitetar til eit utdrag frå boka (s. 8–17)

I ti spennande kapittel kan vi lese om oppfinningane lyspæra, atombomba, kjøleskapskrukka, p-pilla, antibiotika, oppvaskmaskinen, autotune, protesar, kevlar og den vitskaplege metoden. Her får vi presentert nokre nye og nokre gamle oppfinningar, og veit du ikkje kva alt dette er, kan du lese om det i boka. I tillegg finn vi tekstboksar der vi får informasjon om andre oppfinningar. I kapittelet om oppvaskmaskinen får vi presentert miksmasteren, ostehøvelen, gaffelen og nåla. Vi får også lese historia om forfattaren som i si tid måtte hjelpe til med oppvasken.

Lyspæra er sjølve symbolet på det å finne opp noko epokegjerande, og det klassiske bildet av ein oppfinnar er ein mann i kvit frakk på eit laboratorium. Stenvik nyanserer dette bildet og skriv at ei oppfinning gjerne er resultat av eit samarbeid mellom fleire, og at oppfinningar tar tid å utvikle. Dei er sjeldan resultat av ein genial idé, men eit langvarig arbeid med prøving og feiling. Oppfinnaren kan sjølvsagt like godt vere ei kvinne; «Og denne evna til å sjå nærare der andre ikkje ser noko interessant, er typisk for ein oppfinnar».

Les meir

Helene Guåker: Høgspenning livsfare

Vi ska alla dö en dag. Men alla andra dagar ska vi leva. (Per Olov Enquist)

I Høgspenning livsfare møter vi Lea. Ho kjem frå ein gard. No har ho nettopp byrja på musikk- og dramalinja på vidaregåande skule. Ho bur på hybel og kjenner ingen. Heime på garden ligg mamma i senga. Ho vil ikkje stå opp, uansett kva pappa eller Lea gjer. Kva er det med mamma? Er ho sjuk? Lea gjer kva ho kan for å gi litt av lyset sitt til mamma. For å få venner gjer Lea seg om til Vilde. Smarte, kule og morosame Vilde. Vilde kjem ikkje frå gard. Ho har ikkje ei mor som er sjuk. Vilde blir venner med strålande Astrid. Og Vilde blir kjærast med Halvor. Vilde er sterk og usårleg. Men så byrjar teppet å falle og maska å rivne. Kan Lea stå fram berre som seg sjølv?

Les meir

Atle Hansen: Eg har venta på deg

Opplegg til boka:
Nynorsksenteret.no:
Undervisingsopplegg til serien Grøss og gru

Tid for ti: Undervisingsopplegg og aktivitetar til eit utdrag frå boka (s. 9–16)

Simon og mora har nettopp flytta til Vågen etter at foreldra har skilt lag. Dei har flytta inn i Slottet, huset mora har arva etter ein onkel. Huset har eit tårn, og her er rommet til Simon. Søstera Maria vil ikkje bu her, fordi ho har høyrt gråt om natta og meiner det spøker. Dessutan bur det berre gamlingar i bygda.

Simon liker å vere ute i båten og fiske, og han syklar til naustet. Båten har han sett i stand sjølv. På vegen møter han ei lyshåra jente som seier hei til han, og seinare ei gamal, svartkledd kone som sit på ein stein. Ho sit på same staden når han kjem tilbake, og Simon synest ho følger han med auga. Inne i naustet høyrer han ei stemme som seier namnet hans og ber han komme. Ho har venta på han, seier ho. Dette synest Simon er uhyggeleg, og skundar seg derifrå. Han trur han berre har drøymt.

Les meir

Gaute Eiterjord: Klimaopprøret

Gaute Eiterjord, med bakgrunn frå Natur og Ungdom, har skrive ei handbok for ungdommar som vil diskutere klima- og miljøsaker. Han tar utgangspunkt i Greta Thunbergs engasjement og skolestreikane i 2019. Eiterjord er svært kritisk til politikarane og deira manglande handlekraft: FNs klimapanel kom med den første klimarapporten sin i 1990, men politikarane sviktar og skuldar på kvarandre. Og vi har dårleg tid.

Les meir

Ann Helen Kolås Ingebrigtsen: Sinne

Opplegg til boka:
Tid for ti: Undervisingsopplegg og aktivitetar til eit utdrag frå boka (s. 48–57)
Her finn du intervju med forfattar Ann Helen Kolås Ingebrigtsen.

Synne er 15 år og går siste året på ungdomsskulen. Ho har ein ADHD-diagnose som ho prøver å halde hemmeleg for klassekameratane, og har lært seg teknikkar for å halde kjenslene og reaksjonane i sjakk når det byrjar å koke. Rett som det er endar det likevel med bråk i klasserommet og besøk hjå rådgjevaren. Synne strevar med forholdet til alle rundt seg, både foreldra og broren, besteveninna Torunn, influensaren Kine og ikkje minst Johan, den kjekke nye guten i klassen. For å kome ut av den vonde sirkelen må ho våge å stå fram som den ho er.

Les meir

Anders Totland: Lepra

Illustrert av Martin Ernstsen.

Opplegg til boka:
Tid for ti: Undervisingsopplegg og aktivitetar til eit utdrag frå boka (s. 6–16)

Lepra er ein frittståande oppfølgjar til Nattmannen og Den norske slavehandelen. I denne boka får vi høyre dramatiske historier frå tida då spedalsksjuka herja i Noreg.

På starten av 1800-talet var det naud i landet, og den låge levestandarden gjorde at mange som elles kanskje ikkje hadde utvikla sjukdommen, no vart dårlege. Spedalsksjuka skaka heile bygdesamfunn og slo beina under dei uheldige familiane som vart råka. Hadde ein først fått hudsjukdomen, var det synleg for alle, og ingen ville ha noko med dei smitta å gjere. Dei sjuke hadde forbod mot å gifte seg og få barn, og dersom nokon i familien vart sjuk, var skamma stor. Det vart oppretta lepra-sjukehus fleire stader i landet, og i boka kan vi lese meir om tilhøva ved nokre av desse institusjonane.

Les meir

Eili Harboe: Tre meter med kniv

I Tre meter med kniv møter vi Lykke som går i 9. klasse. Varmt og nært følgjer vi henne inn i skulegang, forelsking, familierelasjonar, vennskap og ungdommeleg utprøving på usikre bein. Vi blir kjende med familien til Lykke – med fostersystera Lena, med ei ustabil mor, med mormor og med far som stabiliserer og held saman. Det handlar om vinteren og våren og det å vakne, det handlar om oppvekst, ein smeltedigel av ulike kulturar og bestevenninna Ceyda i hijab. Vi følgjer ungdommane ute på stader der dei samlast, på marker og enger, ved sjøen, oppe ved tårnet, i jentedusjen og i svømmehallen, der Simeon finst. Er han snill? Det handlar om utforsking og utprøving, alkohol, gryande seksualitet. Det handlar om å vere på terskelen mellom barn og vaksen, det handlar om å sense korleis det står til med mora den dagen, og om å alltid vere på vakt.

Les meir