Kategoriarkiv: Tema

Elskar, elskar ikkje

Ein av nykomarane frå Samlaget i år som er verdt å ta med seg inn i klasserommet, er novellesamlinga Elskar, elskar ikkje. Samlinga inneheld nye, nordiske kjærleiksnoveller for både han og ho – alle omsette til nynorsk.

Her blir dei mange ulike formene for kjærleik mellom to menneske tematiserte – på godt og vondt. I tillegg til å handle om den ofte såre og vanskelege kjærleiken, har mange av novellene også ein kjønna, moralsk eller etnisk komponent. Felles for tekstane er at dei er engasjerande og inviterer lesaren til å føle empati og respekt for den andre sitt perspektiv. Novellene kan fungere som utgangpunkt for gode diskusjonar mellom elevar både på ungdomstrinnet og på vidaregåande.
Les meir

Cory Doctorow: Veslebror ser deg

Omsett av Øystein Vidnes

Opplegg til boka:
Tid for ti: Undervisingsopplegg og aktivitetar til eit utdrag frå boka (s. 5–11)

Blir datalagringsdirektivet innført vil dei fleste norske borgarar vere moglege å spore døgnet rundt. Stortinget skal i haust ta stilling til innføringa av direktivet. Veslebror ser deg kunne gjerne vore ein del av sakspapira. «Ein underhaldande thriller og gjennomtenkt polemikk om borgarrettar i internett-tidsalderen! Herleg lesnad.» (New York Times)

I forordet til romanen skriv forfattararen, canadiske Cory Doctorow:

We live in a world were we could be photographed, tracked and logged hundreds of times a day by any tin-pot dictator, cop, bureaucrat and shop-keeper. A world where any measure, including torture, could be justified by waving our hands and shouting “Terrorism! 9/11! Terrorism!” until all dissent fell silent.

Les meir

Camilla Lundsten: Endelig regn!

Tekst og illustrasjon: Camilla Lundsten
Det Norske Samlaget

Bøkene om Veslefanten er utradisjonelle peikebøker. Det er nok av bilete å peike på og snakke om, og bøkene fortel om kvardagslege situasjonar i eit småbarnsliv, men til forskjell frå andre bøker i sjangeren får vi også gjenkjennelege hovudpersonar og ei lita forteljing i kvar bok. Illustrasjonane har ein særeigen og fargesterk retrostil, og dei blandar teikneserie- og peikebokestetikk.
Les meir

Kari Stai: Blodrik og Blodfabrikken

– Vi manglar noko, det må vi lage, vi kan gjere det sånn! Ungar er herleg offensive når det er noko dei treng som dei ikkje har, smiler Kari Stai. Skaparkraft og oppfinnarevne er tema i den nye boka hennar, Blodrik og Blodfabrikken. Blodrik er proppfull av blodtypen Rhesus Eksplosiv! Heldigvis har han den tørste myggen Myggen som venn.

Av blodet til Blodrik kan dei nede på blodfabrikken lage alt mogleg som er veldig raudt. Julepynt og neglelakk. Og jukseblod! Ein dag står triste Vanda i døra og lurer på om dei kan lage eit nytt hjarte til hunden hennar, som ho saknar så grueleg. Det kan dei! Men korleis skal dei få hjartet opp til skyene, der hunden er? Dei lagar ein plan.

Bøkene til Kari Stai opnar for filosofiske samtalar der ein kan undre seg saman med borna. – Eg brukar ikkje ord som «livet» og «døden», seier ho. – Men forteljinga om Blodrik og Blodfabrikken er vertikal, ho strekkjer seg mot skyene. I den første boka mi, den om Jakob og Neikob, er handlinga meir horisontal og jordisk, dei held seg på bakken, fer ut i verda, og heim att, fortel ho vidare.
Les meir

Lunde og Torseter: Eg kan ikkje sove no

Tekst: Stein Erik Lunde
Illustrasjon: Øyvind Torseter
Det norske Samlaget

Kultur- og kyrkjedepartementet har delt ut prisar til dei beste barnebøkene frå bokåret 2008. Både biletbokprisen og debutantprisen går til nynorske utgjevingar. Kari Stai fekk debutantprisen for Jakob og Neikob. Dette boktipset handlar om Stein Erik Lunde og Øyvind Torseter si bok Eg kan ikkje sove no, som fekk biletbokprisen.

Den vesle guten i denne forteljinga får ikkje sove. «Vindauget er heilt svart. Eg har på meg sokkar. Under pysjen har eg ulltrøye. Eg kan ikkje sove. Det er stillare enn det nokon gong har vore her.» I stova sit ein trygg pappa som kan svare på alle spørsmål. Søv dei raude fuglane? Et reven brødskorpene deira? Og viktigast av alt: Søv mamma?

– Skal vi gå ut og sjå på stjernene? spør pappa. Det er stjerneklårt og stille i denne forteljinga. Den nære, gode faren og den urolege, redde guten tek vare på kvarandre i vinternatta. – Det går nok bra, seier pappa. – Sikkert? – Heilt sikkert.

I juryen si grunngjeving for tildelinga les vi:
«Store følelser i et minimalistisk uttrykk. Teksten og illustrasjonene kommuniserer og utfyller hverandre til en rik, sammensatt og gjennomført helhet der mye ligger i detaljene. Spennende, stemningsfullt og poetisk.»

Sissel Horndal: Himmelspringaren

Opplegg til boka:
Bok på 1-2-3: Himmelspringaren. Eit tverrfagleg opplegg for 1.–4. trinn i norsk, KRLE og kunst og handverk med utgangspunkt i temaet «folkehelse og livsmeistring».

«Det byrja ei natt i april. Heile Rakkarhågen var pakka inn i skodde, og Gullullafjøset såg ut som det hang i lause lufta. Inne i fjøset sto Fjellfjosa, ballrund som ei kule. Johanna godprata med ho, klødde ho bak øyra og kviskra mjuke ord. – Kjære, flinke Fjosa mi, sa ho. – Kor eg gler meg til å sjå ungane dine. Det Johanna ikkje visste var at det denne natta skulle bli født eit lam i Gullullafjøset som ingen hadde sett maken til i heile fjorden. Og sikkert ikkje i fjorden bortanfor heller.»

Slik byrjar forteljinga om Lilla Himmelspringar. Allusjonane til eventyret om den stygge andungen er tydelege, mange vil nok også tenkje på frelsaren i Davids by. Historia kviler likevel ikkje på andre tekstar, sjølv om tema og bodskap er så viktige at mange forteljingar har vore bygde kring liknande motiv. Les meir

Lars Mæhle: Harry Houdinis elefant

«Psst! kviskrar Tor Andreas. – Det er pokerlag i teltet vårt. – Endeleg litt action, seier Roald, allereie på veg opp frå soveposen. Vi andre ser prøvande på kvarandre. Ingen av oss har eigentleg lyst. Det synest på mils avstand. Men ingen vil risikere å hamne utanfor. Og det er nettopp det: Å vere utanfor er det verste av alt. Hamnar du først utanfor, er det gjerne uråd å komme innanfor igjen. Særleg når trekukar som Tor Andreas styrer spelet.» Les meir

Aina Basso: Ingen må vite

Opplegg til boka:
Undervisingsopplegg om romanane til Aina Basso:
For ungdomsskule
For vidaregåande skule

Året er 1734. Ingeborg er 14 år. I ei lita kystbygd nord i landet driv ho ein karrig fjellgard saman med mora og veslebroren. Ein alkoholisert og valdeleg stefar utset henne for overgrep ho ikkje kan fortelje om. I eit reinskore lyrisk språk fortel debutant Aina Basso ei både frykteleg vond og fantastisk vakker historie. Ho har skrive ein poetisk punktroman som er så spennande at det er uråd å leggje han frå seg. Ein sjeldan og imponerande kombinasjon. Les meir

Terje Torkildsen: Marki Marco

Nyheita om at den serbiske leiaren Radovan Karadzic var arrestert på ein buss i Beograd gjekk verda over 18. juli 2008. Ikkje mange vekene etter kunne vi lese at øvstkommanderande for dei bosnisk-serbiske styrkane under borgarkrigen 1992–95, Ratko Mladic, vurderer å overgje seg til det internasjonale krigsforbrytartribunalet for det tidlegare Jugoslavia i Haag. Folkemordet i Srebrenica i juli i 1995 vert eit av dei viktigaste tiltalepunkta mot dei to. Denne grufulle hendinga utgjer bakteppet for ein ny ungdomsroman frå Det Norske Samlaget.
Les meir

Kari Stai: Jakob og Neikob

stai_jakob og neikob_cover.inddOpplegg til boka:
Bok i bruk: Jakob og Neikob – med opplegg, fargeleggingsark og animasjonsfilm.

Er det slik at kvar av oss har ein grunntone i seg, ein tone i ein skala med JA og NEI i kvar sin ende? Nokre av oss seier oftast ja og vert oppfatta som positive, medan andre helst svarar nei og vert stempla som negative. På same tid får ja-menneska høyre at dei må lære seg å setje grenser og seie nei, medan dei som er flinke til å seie nei vert oppmoda om å seie ja oftare. Møt Jakob og Neikob og lær korleis NEI kan bli til JA og kva tid JA heller bør vere NEI.
Les meir